Đăng ký quyền sở hữu gối chái dựa truyền thống, Ỷ Vân Hiên bị phản đối - Webgiaitri.vn

Đăng ký quyền sở hữu gối chái dựa truyền thống, Ỷ Vân Hiên bị phản đối

Mới đây cộng đồng yêu thích các giá trị truyền thống Việt Nam đã vô cùng bức xúc khi biết được thông tin chiếc gối xếp năm tầng, hay còn gọi là gối chái dựa đã được đăng ký quyền sở hữu Kiểu dáng công nghiệp bởi Công ty cổ phần Ỷ Vân Hiên.

Theo các tài liệu cổ, gối xếp năm tầng truyền thống hay còn gọi là gối chái dựa đã xuất hiện trong đời sống sinh hoạt Việt Nam từ rất lâu, cách đây hàng trăm năm, có khi cả nghìn năm. Gối chái dựa được phát triển mạnh vào triều đại phong kiến nhà Nguyễn, hiện nay vẫn còn một nghệ nhân làm gối còn sót lại miệt mài khâu vá sản xuất gối. Đó là cụ Công Tôn Nữ Trí Huệ 96 tuổi, ngụ ở thôn Giáp Đông, xã Hương Toàn, Thị xã Hương Trà, tỉnh Thừa Thiên – Huế.

 

Ảnh chụp cụ Nguyễn Phúc Hồng Khẳng tựa gối xếp 5 chái

Theo thông tin của bạn L.T đăng trong ngóm Đại Việt Cổ Phong: “Đại nội Huế đã trưng bày gối 5 chái trong Triệu Tổ Miếu từ năm 2016. Bạn Nguyễn Phúc Bảo Duy đã phục dựng và kinh doanh loại gối này tại An Giang muộn nhất từ năm 2017. Đặc biệt là mệ Công Tôn Nữ Huệ là người sản xuất chiếc gối dựa 5 chái lâu đời nhất cho đến hiện nay.”

Đại nội Huế đã trưng bày gối 5 chái trong Triệu Tổ Miếu từ năm 2016

Công ty Cổ phần Ỷ Vân Hiên từ khi ra mắt năm 2018 cũng nhiều lần xác nhận với truyền thông: Kỹ thuật sản xuất gối của đơn vị này cùng loại với chiếc gối trong đơn đăng kí sở hữu Kiểu dáng công nghiệp được truyền dạy từ nghệ nhân Công Tôn Nữ Trí Huệ. Tài khoản này cho biết: “Thậm chí Ỷ Vân Hiên còn trao giấy chứng nhận nội bộ cho mệ Trí Huệ để công nhận mệ là tác giả. Thế nhưng ở trên đơn đăng ký sở hữu trí tuệ, tác giả bỗng trở thành Nguyễn Đức Lộc?!”

Công báo Sở hữu công nghiệp số 366A tháng 9/2018 của Cục Sở hữu Trí tuệ

Việc đăng kí quyền sở hữu Kiểu dáng công nghiệp chiếc gối dựa 5 chái có thể khóa hoàn toàn đầu ra tất cả các sản phẩm có hình dạng gối xếp 5 chái trên thị trường Việt Nam, bất kể người nghệ nhân tạo ra chúng theo bất kỳ cách thức nào. Hơn nữa, các đơn đăng ký Kiểu dáng công nghiệp muộn hơn không được phép có sản phẩm giống, hoặc na ná đơn đã đăng ký. Đồng nghĩa với việc, tất cả những cá nhân, tổ chức muốn thực hiện phục dựng, quảng bá, thương mại hóa sản phẩm truyền thống này đều có thể bị đưa vào diện xâm phạm quyền đối với “tác giả” Nguyễn Đức Lộc!

Mệ Công Tôn Nữ Huệ, nghệ nhân làm gối chái dựa duy nhất còn sót lại từ triều Nguyễn

Hiện tại phía bên Ỷ Vân Hiên đã đưa ra câu trả lời: “Việc đăng kí như thế là hết sức bình thường khi đưa bất cứ sản phẩm nào ra thị trường. Nhằm mục đích là sản xuất với quy mô công nghiệp, quy mô để quy chuẩn chất lượng của mình. Khi chúng tôi bắt tay vào nghiên cứu, mất một thời gian dài để hệ thống lại quy chuẩn.”

“Chúng tôi có công khai học hỏi, được truyền nghề và được làm việc với nghệ nhân là mệ Công Tôn Nữ Huệ. Không có nghĩa là chúng tôi độc quyền sản phẩm đó, vẫn là chúng tôi thu mua sản phẩm từ mệ. Không có nghĩa là các đơn vị khác không được làm. Mà chúng tôi quy chuẩn chất lượng bởi vì khi chúng tôi đưa một sản phẩm ra thị trường mà muốn sản xuất một số lượng lớn thì phải có đăng kí bảo hộ để đại ý sản phẩm đó là của Ỷ Vân Hiên.”

Chiếc gối dựa 5 chái của Ỷ Vân Hiên sản xuất

Hành động này của Ỷ Vân Hiên chính là một hành động tư hữu hóa di sản truyền thống của chung thành của riêng. Chưa biết điều này có giúp phát huy giá trị, bảo tồn chiếc gối 5 chái thành sản phẩm hàng hóa công nghiệp hay không, nhưng hiện tại hành động này của Ỷ Vân Hiên vẫn đang bị lên án kịch liệt từ phía cộng đồng yêu mến văn hóa Việt cổ.

Ngọc Hương


Tin liên quan